Met Caerdydd yn arddangos rhagoriaeth ddwyieithog i arweinwyr prifysgolion Gogledd Iwerddon

Yn ddiweddar, croesawodd Prifysgol Metropolitan Caerdydd uwch gynrychiolwyr o Brifysgol y Frenhines, Belfast a Phrifysgol Ulster ar gyfer ymweliad sy'n canolbwyntio ar ddwyieithrwydd a gweithredu polisi iaith ymarferol.

Roedd Met Caerdydd yn westeiwr naturiol i ddangos sut mae safonau iaith yn gweithredu mewn amgylchedd prifysgol fyw. Gyda hanes cryf a chydweithrediad agos â Chomisiynydd y Gymraeg, Efa Gruffudd Jones, mae enw da Met Caerdydd ym maes darpariaeth ddwyieithog wedi'i sefydlu'n dda. Mae'r Brifysgol yn integreiddio'r Gymraeg ym mhob Ysgol academaidd ac yn bodloni safonau Llywodraeth Cymru yn gyson, gan ymgorffori'r iaith mewn addysgu, cymorth i fyfyrwyr a bywyd corfforaethol.

Daw'r ymweliad, sydd wedi'i gydlynu gyda Chomisiynydd y Iaith Wyddeleg, Pól Deeds, wrth i'r ddwy brifysgol yng Ngogledd Iwerddon baratoi i gyflwyno Safonau Iaith Wyddeleg tebyg i'r rhai sydd eisoes ar waith yng Nghymru.

Canolbwyntiodd y trafodaethau ar feysydd allweddol fel hunaniaeth gorfforaethol ddwyieithog Met Caerdydd, amlygrwydd cyfartal i'r ddwy iaith a'r systemau sy'n cefnogi myfyrwyr Cymraeg eu hiaith.

I'r ymwelwyr, y flaenoriaeth oedd gweld sut y gellir ymgorffori dwyieithrwydd ym mywyd prifysgol bob dydd, gan symud o bolisi i ymarfer. I Met Caerdydd, roedd yn gyfle i gryfhau perthnasoedd â phrifysgolion sy'n wynebu heriau tebyg a gosod y sylfaen ar gyfer cydweithio yn y dyfodol ym maes datblygu, addysgu ac ymchwil iaith.

Roedd y rhaglen yn cynnwys cyflwyniadau gan staff a myfyrwyr gwasanaethau academaidd a phroffesiynol, yn ogystal â thaith o amgylch Ysgol Gelf a Dylunio Caerdydd. Uchafbwynt oedd arsylwi grŵp o fyfyrwyr BA Addysg Met Caerdydd (gyda SAC) yn ystod sesiwn yn Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru, yn canolbwyntio ar integreiddio'r iaith, treftadaeth a diwylliant Cymraeg i ymarfer yn yr ystafell ddosbarth.

Cymerodd y myfyrwyr ran mewn gweithdy yn Ystafell Ysgol Maestir Fictoraidd yr amgueddfa, yn archwilio dulliau hanesyddol o addysg gan gynnwys atal y Gymraeg drwy'r 'Welsh Not' - offeryn o'r 19eg ganrif a ddefnyddiwyd i gosbi plant am siarad Cymraeg. Dangosodd y gweithdy sut y gall profiadau hanesyddol o'r fath fod yn adnoddau addysgu pwerus, gan helpu athrawon y dyfodol i gysylltu disgyblion ag iaith, hunaniaeth a lle. Roedd hefyd yn darparu cysylltiadau ymarferol i'r Cwricwlwm i Gymru, gan gynnig syniadau i fyfyrwyr i'w defnyddio yn eu lleoliadau gwaith a'u gyrfaoedd yn y dyfodol.

Roedd yr ymweliad yn ymestyn y tu hwnt i'r Brifysgol, gan gynnwys taith i'r Senedd i ddangos sut mae polisi iaith yn cael ei gefnogi ar lefel genedlaethol. Er bod Cymru a Gogledd Iwerddon yn rhannu cyd-destunau ieithyddol tebyg, nododd yr ymwelwyr fod Cymru ymhellach ar y blaen o ran gweithredu safonau ar raddfa.

Roedd yr adborth yn hynod gadarnhaol. Dywedodd Comisiynydd y Wyddeleg Pól Deeds:
"Roedd Met Caerdydd a'r ffordd y mae wedi plethu gwerthfawrogiad o'r Gymraeg ym mhopeth y mae'n ei wneud wedi creu argraff anhygoel arnom ni i gyd. Mae llawer o wersi wedi'u dysgu. Rwy'n gobeithio bod hyn yn nodi dechrau perthynas sy'n caniatáu i ni i gyd rannu a dysgu oddi wrth ein gilydd."

Dywedodd Dan Tiplady, Pennaeth Uned yr Iaith Gymraeg Met Caerdydd: "Roeddem yn falch iawn o groesawu cydweithwyr o Brifysgol y Frenhines, Belfast a Phrifysgol Ulster. Mae rhannu sut rydym yn integreiddio'r Gymraeg ar draws addysgu a bywyd ar y campws yn ffordd wych o ddysgu oddi wrth ein gilydd a chryfhau partneriaethau rhyngwladol. Mae'r ymweliad hwn yn tynnu sylw at werth cydweithredu wrth gefnogi ieithoedd lleiafrifol a chyfoethogi profiad y myfyriwr."

Ychwanegodd Comisiynydd y Gymraeg, Efa Gruffudd Jones:
"Roedd yn bleser croesawu Comisiynydd y Wyddeleg i Gymru. Mae rhannu arferion effeithiol o Gymru gydag eraill sy'n hyrwyddo ieithoedd swyddogol neu leiafrifoedd yn hanfodol. O addysgu a chymorth myfyrwyr i fywyd ar y campws, mae rhoi'r Gymraeg wrth wraidd popeth a wnawn yn hanfodol. Rwy'n gobeithio y bydd yr ymweliad yn ysbrydoli dulliau tebyg ac yn cryfhau cydweithredu rhwng ein gwledydd."

Mae cynnal ymweliadau fel hyn o fudd i Met Caerdydd drwy godi proffil y Brifysgol, rhannu arbenigedd, cefnogi ieithoedd Celtaidd eraill a dysgu o arferion sy'n dod i'r amlwg mewn mannau eraill.

Roedd yr ymweliad hefyd yn tynnu sylw at gysylltiadau diwylliannol a rennir rhwng Cymru a Gogledd Iwerddon ac yn nodi dechrau'r hyn y disgwylir iddo fod yn berthynas hirdymor yn seiliedig ar gydweithio, dysgu cydfuddiannol ac ymrwymiad a rennir i ieithoedd lleiafrifol mewn addysg uwch.

Mae gweithgarwch partneriaeth yn y dyfodol eisoes ar y gweill, gyda Met Caerdydd yn cael ei wahodd i gyflwyno mewn cynhadledd yng Ngogledd Iwerddon yn ddiweddarach eleni.