Adroddiad newydd yn tynnu sylw at gamau ymarferol i leihau gwastraff technoleg feddygol untro ar draws Iechyd Cyhoeddus Cymru

Mae ymchwilwyr ym Mhrifysgol Metropolitan Caerdydd wedi nodi cyfleoedd sylweddol i leihau gwastraff technoleg feddygol untro y gellir ei osgoi ar draws Iechyd Cyhoeddus Cymru, gan helpu i gefnogi trawsnewidiad y GIG i ddyfodol mwy cynaliadwy a charbon isel.

Mae’r canfyddiadau wedi’u hamlinellu mewn adroddiad newydd, Design for Life: Assessing Opportunities for Circular and Low-Carbon Medical Technologies in Public Health Wales, a gynhyrchwyd gan dîm Cymunedau Arloesi Economi Gylchol (CEIC) ym Met Caerdydd.

Mae’r adroddiad yn archwilio sut y gellid cymhwyso egwyddorion economi gylchol yn ddiogel ac yn effeithiol o fewn lleoliadau gofal iechyd, gan archwilio cyfleoedd i leihau gwastraff, gwella arferion caffael a lleihau allyriadau carbon sy’n gysylltiedig â chynhyrchion meddygol a labordy a ddefnyddir yn gyffredin.

Daw’r ymchwilwyr i’r casgliad bod gan Iechyd Cyhoeddus Cymru gyfle sylweddol i gefnogi’r newid tuag at system gofal iechyd fwy cylchol trwy gyfuniad o ddiwygio caffael, prosiectau peilot wedi’u targedu, rheoli gwastraff yn well a chydweithio’n agosach â chyflenwyr.

Amcangyfrifir bod gofal iechyd yn cyfrif am rhwng 4% a 5% o allyriadau nwyon tŷ gwydr byd-eang, gyda chaffael, cadwyni cyflenwi a chynhyrchion untro ymhlith effeithiau amgylcheddol mwyaf y sector. Yng Nghymru, roedd caffael yn cyfrif am tua 62 y cant o ôl troed carbon GIG Cymru yn 2018/19.

Canolbwyntiodd ymchwil Met Caerdydd ar bum grŵp cynnyrch a ddefnyddir yn eang o fewn Iechyd Cyhoeddus Cymru: pennau a blychau piped, dysglau petri, dyfeisiau endosgopig, ffiolau bijou, a dolenni a nodwyddau brechu.

Canfu’r ymchwilwyr, er bod yn rhaid parhau i reoli rhywfaint o wastraff gofal iechyd drwy lwybrau gwaredu arbenigol oherwydd atal heintiau a gofynion diogelwch cleifion, fod cyfleoedd i leihau gwastraff diangen lle bo’n briodol yn glinigol a gallai gwahanu gwastraff gofal iechyd yn well helpu i sicrhau nad yw deunyddiau risg is yn cael eu hanfon yn ddiangen i lwybrau gwaredu carbon uchel, gan leihau effeithiau amgylcheddol a chostau.

Canfu’r adroddiad hefyd y gallai systemau labordy y gellir eu hail-lenwi ddarparu llwybr cymharol isel o risg i leihau’r defnydd o blastig heb amharu ar lif gwaith labordy.

Mae’r ymchwil hefyd yn tynnu sylw at gaffael fel un o’r dulliau mwyaf pwerus ar gyfer newid. Unwaith y bydd contractau offer labordy a chyflenwyr wedi’u sefydlu, gall sefydliadau gael eu clymu i nwyddau traul, systemau pecynnu a modelau prynu penodol. Mae’r adroddiad yn dadlau y dylid ymgorffori meini prawf cynaliadwyedd ac economi gylchol mewn penderfyniadau caffael o’r cychwyn cyntaf.

Dywedodd Dr Gary Walpole, Cyfarwyddwr CEIC:

“Mae gofal iechyd yn wynebu her gynaliadwyedd unigryw oherwydd rhaid i ddiogelwch cleifion, ansawdd diagnostig a chydymffurfiaeth reoleiddiol ddod yn gyntaf bob amser. Mae ein hymchwil yn dangos bod cyfleoedd ystyrlon i leihau gwastraff ac allyriadau y gellir eu hosgoi, ond rhaid gweithredu unrhyw atebion cylchol mewn ffyrdd sy’n ddiogel, yn ymarferol ac wedi’u cefnogi gan dystiolaeth gadarn.

“Gall penderfyniadau caffael gwell, gwahanu gwastraff yn well, cydweithio agosach â chyflenwyr a mwy o ymgysylltiad staff oll chwarae rhan bwysig wrth leihau effeithiau amgylcheddol wrth gynnal y safonau uchel a ddisgwylir ar draws gwasanaethau gofal iechyd.”

Darllenwch yr adroddiad llawn: https://doi.org/10.25401/cardiffmet.33143720