Mae prosiect ymchwil newydd yn gwahodd cymunedau arfordirol i helpu i lunio gwybodaeth am ansawdd dŵr

Mae trigolion, defnyddwyr môr a grwpiau cymunedol ar draws Bro Morgannwg a Phen-y-bont ar Ogwr yn cael eu gwahodd i helpu i lunio prosiect ymchwil newydd gyda’r nod o wneud gwybodaeth am ansawdd dŵr yn gliriach, yn haws i’w gyrchu ac yn fwy perthnasol i’r bobl sy’n defnyddio ac yn mwynhau arfordir De Cymru.

Mae Dyfroedd Iach, Cymunedau Gwybodus yn brosiect cydweithredol rhwng Prifysgol Metropolitan Caerdydd a Phrifysgol Caerdydd, a ariennir gan Gymdeithas Ddysgedig Cymru ac Ymddiriedolaeth Williamson drwy’r rhaglen Healthy Planet, Healthy People.

Mae’r prosiect yn gweithio gyda chymunedau arfordirol yn Llanilltud Fawr, Southerndown, Ogwr a Phorthcawl i ddeall yn well sut mae pobl yn cyrchu ac yn defnyddio gwybodaeth am ansawdd dŵr wrth wneud penderfyniadau ynghylch mynd i mewn i’r môr.

Ers eu lansio yn gynharach yr hydref, mae ymchwilwyr wedi cynnal gweithdai cymunedol yn Llanilltud Fawr a Southerndown, gan ddod â nofwyr, syrffwyr, padlfyrddwyr, pysgotwyr, cerddwyr cŵn, teuluoedd a thrigolion lleol eraill ynghyd i drafod eu profiadau o ansawdd dŵr arfordirol.

Mae’r gweithdai yn archwilio pryderon lleol am ansawdd dŵr, y mathau o wybodaeth y byddai pobl yn ei chael fwyaf defnyddiol a sut y gellid cyfathrebu’r wybodaeth honno’n fwy effeithiol trwy gyfryngau cymdeithasol, rhwydweithiau cymunedol ac adnoddau digidol.

Bydd mewnwelediadau a gasglwyd yn ystod y prosiect yn helpu i lywio creu fideos, graffeg ac adnoddau eraill sy’n canolbwyntio ar y gymuned sydd wedi’u cynllunio i gefnogi defnydd mwy diogel a mwy gwybodus o’r môr.

Mae tîm y prosiect bellach yn gwahodd aelodau’r cyhoedd i fynychu trydydd gweithdy cymunedol yn Eglwys y Drindod, Porthcawl, rhwng 6yh ac 8yh ddydd Llun, 2 Tachwedd 2026.

Dywedodd Dr Nick Young, Uwch Ddarlithydd ym Mhrifysgol Metropolitan Caerdydd ac arweinydd allgymorth digidol ar y prosiect:

“Un o’r agweddau mwyaf calonogol o’r prosiect hyd yma yw clywed ystod mor eang o leisiau o amgylch y bwrdd. Rydym wedi siarad â phawb o nofwyr môr a syrffwyr i bysgotwyr, teuluoedd a cherddwyr arfordirol, pob un yn dod â phrofiadau a safbwyntiau gwahanol.

“Yr hyn sydd wedi bod yn amlwg o’r ddau weithdy yw bod pobl yn poeni am eu hamgylchedd arfordirol ac eisiau gwybodaeth sy’n glir, yn ddibynadwy ac yn hawdd ei gyrchu. Byddem wrth ein bodd yn clywed gan unrhyw un sy’n defnyddio’r môr neu’n mwynhau treulio amser ar hyd ein harfordir. Gall eich profiadau a’ch syniadau ein helpu i ddatblygu adnoddau sy’n diwallu anghenion cymunedau lleol.”

Mae’r gweithdy am ddim yn agored i unrhyw un sy’n defnyddio’r môr, boed ar gyfer nofio, syrffio, padlfyrddio, pysgota, hamdden, lles, cerdded neu weithgareddau teuluol. Darperir lluniaeth.

Gall pobl nad ydynt yn gallu mynychu’r gweithdy gymryd rhan trwy lenwi holiadur ar-lein. Bydd yr holl holiaduron wedi’u cwblhau yn mynd fewn i raffl i ennill cerdyn rhodd Love2Shop.